Spreekwoorden, Gezegden en Zegswijzen

In de dagelijkse spreektaal worden spreekwoorden, gezegden en zegswijzen regelmatig door elkaar gebruikt. Toch zit er wel degelijk verschil in.

Spreekwoorden zijn kernachtige uitspraken die een vaste woordkeus hebben en een algemene levenswijsheid bevatten. Ze dragen veelal een (morele) boodschap uit en worden toegepast op bepaalde situaties. Taalkundig zijn ze altijd correct en soms ook oud Nederlands. Bijvoorbeeld: "Om der wille van de smeer, likt de kat de kandeleer".

Gezegden zijn vaste uitdrukkingen met een figuurlijke betekenis die geen werkwoorden bevatten en in een zin gebruikt worden, meestal in dezelfde volgorde. Ze worden vaak gebruikt om een uiting te benadrukken. Bijvoorbeeld "lief en leed".

Zegswijzen zijn uitspraken die op zichzelf kunnen staan. Het zijn geijkte uitdrukkingen die altijd op die manier gebruikt worden. Ze worden gebruikt om iets op een andere manier te zeggen en bevatten vaak beeldspraak. Zegswijzen ontstaan soms doordat bekende persoonlijkheden een uitspraak doen die door velen wordt overgenomen en tenslotte als algemeen worden beschouwd. Hierdoor zijn sommigen zegswijzen grammaticaal niet helemaal correct maar worden wel als zodanig gebruikt. Bijvoorbeeld "Elk voordeel heb z'n nadeel".